Dziś jest sobota 19.10.2019 , Imieniny :  Michaliny, Michała, Piotra

Przejdź do

Katalog firm Tablica Ogłoszeń Komunikacja

Cmentarz

Cmentarz rzymskokatolicki (grzebalny)


Jak wskazują dokumenty źródłowe, pierwszy cmentarz grzebalny prawdopodobnie znajdował się po prawej stronie ulicy Kalwaryjskiej (między numerami 16 a 24), przy "Drodze Pasyjnej" . Cmentarz ten istniał prawdopodobnie do czasu założenia drugiego, nowego, na wzgórzu po rozebranym kościele p.w. św. Krzyża (po 1797 r.)
Powstałe wzniesienie pochodzi prawdopodobnie z czasów średniowiecznych, kiedy to zgodnie z tradycją zmarłych duchownych i bogatych parafian grzebano pod murami kościoła św. Krzyża lub na cmentarzu przykościelnym, w północnej części - na wzniesieniu usypanym rękami parafian.
Uczyniono to pod nadzorem gwardianów zakonnych, na wzór i podobieństwo Golgoty Jerozolimskiej . Po prawej stronie podejścia na wzniesienie, na całej jego długości, znajdował się pierwotnie wykop wypełniony wodą. Od strony południowej były trzy wgłębienia w odległości 5-10 m, z których ziemię wykorzystano do usypania wzniesienia - również wypełnione wodą. Między wgłębieniami prowadziła ścieżka od wzniesienia Kalwaria do kościoła "Wieczernik" (dawna wieś Wyględów). Obecny cmentarz, na wzniesieniu Kalwaria, można podzielić na sektory:
a) Cmentarz stary (zachodnio-północna część wzniesienia) 1687-1900r. Znajdują się tam groby-pieczary ze sklepieniami ceramicznymi (bez możliwości ustalenia dat pochówku); a także nagrobki z piaskowca: m.in. klasycystyczny nagrobek Zofii z Zaborowskich Kicińskiej (zm. w 1890 r.), Katarzyny Stańczyk (zm. w 1888 r.), Antoniego Kalańskiego (zm. w 1880 r.), Nikodema Myszkowskiego, ppor. Grafa Dybicza Zabajkałskiego pułku piechoty (zm. w 1884 r.), Albina Jarosińskiego (zm. w 1890 r.), ks. Jana Braulińskiego (zm. w 1902 r.), ks. Mateusza Jasińskiego (zm. w 1847 r.). Niemal wszystkie zachowane nagrobki przesunięto w inne miejsca, pierwotne miejsca pochówku przekształcając w cmentarz nowy lub współczesny.

b) Cmentarz nowy (wschodnia część podejścia na wzniesienie - pierwotnie cmentarz prawosławny) 1900-1945 r.

c) Cmentarz współczesny (wschodnia i południowa część wzniesienia) Figura Matki Boskiej stojąca na postumencie przed usypanym wzniesieniem, przed którą odprawiane są nabożeństwa żałobne. Miejsce wokół wzniesienia i figury przewidziane było do grzebania zmarłych księży i sióstr zakonnych.

d) Sektor zmarłych pensjonariuszy Państwowego Domu Opieki Społecznej Przyłączone nowe grunty, z czasem powiększane o część południową i zachodnią cmentarza. Wykorzystano teren powstały po zasypaniu wgłębienia od strony północnej podejścia na wzniesienie.
Sektor ogrodzono, wyznaczono w nim miejsce, gdzie grzebie się siostry zakonne - ustawiono krzyż z płytą i napisami.

Na cmentarzu znajduje się mogiła żołnierzy WP poległych w walkach obronnych 1939r. Wydzielono miejsce dla samobójców, zmarłych w wypadkach i dla niemowląt.
Cmentarz nie posiada regularnych alejek, wyróżnia się jedynie aleja główna (od bramy wschodniej w kierunku wzniesienia), gdzie pochowani są zamożni parafianie, księża, zasłużeni mieszkańcy, administracyjnie podlega proboszczowi parafii. Ogrodzony jest murem i posiada dwie bramy, konstrukcji metalowej, usytuowane od strony wschodniej i południowej oraz jedno wejście od północnej strony.



Kirkut - cmentarz żydowski (ul. Kalwaryjska)


Pierwsza wzmianka o założeniu cmentarza pochodzi z roku 1827, w którym to został on zorganizowany na gruncie zwanym wygonem, wzniesieniu usypanym rękami ludzkimi.
Ziemię pobierano z gruntu leżącego po lewej stronie drogi prowadzącej do wsi Wyględów. W 1864 roku Gmina Starozakonnych otrzymała prawo własności cmentarza.

Cmentarz podzielić można umownie na sektory:

stary - na wierzchołku wzniesienia (1827-1900)
nowy - część południowa (1900-1915)
współczesny - część zachodnia (1915-1941)
Kirkut został zdewastowany przez hitlerowskich okupantów, którzy wykorzystując radzieckich jeńców wojennych przenieśli płyty nagrobne z cmentarza na teren obozu. Nagrobki posłużyły na chodniki między barakami. Do dewastacji przyczynili się także okoliczni mieszkańcy, którzy zabrali wiele płyt na fundamenty pod wznoszone budynki mieszkalne i inwentarskie.
Ocalałe po wojnie płyty lub ich fragmenty (zachowano ok.100 nagrobków i fragmentów) przeniesiono i ustawiono w przypadkowej kolejności we wschodniej części cmentarza, (cześć pochodzi być może z okolicznych cmentarzy).
Na cmentarzu znajduje się naziemny grobowiec wykonany z piaskowca, w którym leży cadyk Izaak Mejer Tothenberg Alter (zm. w 1866 r.), odbudowany w 1991 r. Z dawnego ogrodzenia cmantarza pozostały jedynie ceglane słupki od wejściowej furtki, którą przeniesiono po II wojnie światowej z posesji i Alterów.
Na terenie cmentarza (po lewej stronie od wejścia) stoi głaz z napisem "Cześć pamięci pomordowanym przez hitlerowskich ludobójców", wystawiony w celu upamiętnienia zbiorowego mordu uczynionego przez hitlerowskich okupantów, w latach 1939-1945, na żydach przywiezionych z Pabianic i Łodzi.



Cmentarz ewangelicko-augsburski


Położony w zachodniej części miasta przy ul. Rybie. Zbudowany na planie prostokąta o wymiarach 150x100m, bez wytyczonej alejki czy ścieżki jak na innych cmentarzach. Ogrodzony otynkowanym murem (1,2m wys.) z dwuczęściową. bramą wykonaną z metalowych prętów (brama z datą 1892 - rok ogrodzenia cmentarza).
Najstarsze groby pochodzą z XIX w, a widniejące w języku polskim napisy nazwisk mają niemieckie brzmienie, (znaleziono także nieliczne groby z tablicami w języku niemieckim).
Cmentarz nazywany przez ludność miejscową "niemieckim" - zdewastowany (potłuczone płyty nagrobne, widoczne szczątki kości ludzkich), po zakończeniu II wojny św. wiele grobów otwarto, a płyty nagrobne wywieziono na inne cmentarzem. Zarośnięty bujnymi krzewami i drzewami akacji.
Cmentarz pozbawiony jest opieki od VII.1944 roku, kiedy przymusowo wysiedlono mieszkańców wyznania ewangelicko-augsburskiego. Parafię ewangelicko-augsburską w Górze Kalwarii zlikwidowano w 1961 r. i przeniesiono do Starej Iwicznej (gdzie również już nie istnieje).
Z czasów wojny pozostał głęboki okop (od strony wschodniej i południowej).
Ten 150 letni zabytek dóbr kultury narodowej został wpisany do rejestru zabytków.



Cmentarz prawosławny


Założony na wschodnim wzniesieniu Kalwarii (obecne miejsce usytuowania cmentarza rzymskokatolickiego) po upadku Powstania Listopadowego (1830-1831r.), gdy do Góry Kalwarii sprowadzono 29 Czernihowski Pułk Piechoty im. Grafa Dybicza Zabajkalskiego.
Cmentarz stanowił prostokąt 40 x 30 m i nie był ogrodzony, do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie cztery nagrobki:

a) gen. major Iwan Dymitrow Morsoczyński (zm. 10.III.1884r.) - dow. 29-go Czernihowskiego Pułku (grób wykonany z piaskowca, krzyż prawosławny, motywy roślinne, kwiaty i zwinięty rulon papieru)

b) gen. major Emil Emilianowicz Bredow (zm. 17.III.1895r.) - dow. 26 Pułku Mohylewskiego (grób płytowy, poziomy, ogrodzony płotkiem z prętów żelaznych)

c) nagrobek z napisem "E.M.Swawirko C.K. 9-go febr. 1899" (pozioma płyta z granitu)

d) pozostałość po nagrobku żelaznym (bez napisów)

Mapa serwisu Strona główna Nota prawna Polityka prywatności

1 odsłon serwisu od 9 marca 2005